Қазақстанда майнинг лицензиясы: кімге керек, екі түршесі және алым мөлшері

Қазақстанда екі-үш ASIC сатып алған адам алдымен электр бағасын есептейді де, лицензия туралы сұрақты кейінге қалдырады. Бірақ заң бойынша цифрлық майнингпен тек жеке кәсіпкер (ЖК) немесе Қазақстан Республикасының заңды тұлғасы айналыса алады, әрі лицензиясыз емес. Ал лицензияның екі түршесі бар және олардың біреуіне төленетін алым екіншісінен 400 есе қымбат — сондықтан жабдық тапсырыс бергенге дейін өзіңіз қай түршеге жататыныңызды білген дұрыс.

Төменде екі түршенің айырмасы, әрқайсысына керек құжаттар, 2026 жылғы алым сомасы және пулға қатысты жаңа міндет жинақталған. Сандар «Әділет» АҚЖ-дағы ресми мәтіндерден және Салық кодексінен алынды, сілтемелер мақала соңында; барлығы 2026-10-06 күні тексерілді.

Лицензия қанша мерзімге беріледі

«Қазақстан Республикасындағы цифрлық активтер туралы» 2023 жылғы 6 ақпандағы № 193-VII Заңның 9-бабына сәйкес цифрлық майнинг қызметі лицензия негізінде жүргізіледі және лицензия өтініш берушіге үш жыл мерзімге беріледі.

Мұндағы басты шектеу — субъект құрамы. Заң цифрлық майнерді ЖК немесе ҚР заңды тұлғасы ретінде анықтайды, яғни «үйде бір машина, ешқандай тіркеусіз» деген формат заңды нұсқа ретінде қарастырылмаған.

Екі түрше: айырмасы дата-орталық кімдікі екенінде

Лицензиялау қағидалары (Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2023 жылғы 28 сәуірдегі № 169/НҚ бұйрығы) екі түршені ажыратады:

• I түрше — цифрлық майнинг дата-орталығы меншік құқығында немесе өзге де заңды негізде бар майнер.
• II түрше — дата-орталығы жоқ, бірақ өзіне тиесілі аппараттық-бағдарламалық кешенмен бөтен дата-орталықта майнинг жүргізетін майнер.

Қағидалар бірнеше рет өзгерген: түзетулер 2023 жылғы 4 желтоқсандағы № 598/НҚ, 2024 жылғы 27 ақпандағы № 95/НҚ және 2026 жылғы 2 маусымдағы № 276/НҚ бұйрықтарымен енгізілген. Сондықтан өтінім бергенде қағидалардың дәл сол күнгі редакциясын ашып оқыңыз.

I түршеге қандай құжат керек

Өз алаңын ұстайтын майнерге қойылатын біліктілік талаптары — нақты инженерлік шектер:

1. Дата-орталықтың меншік құқығын немесе өзге заңды негізін растайтын құжат.
2. Алаңның тұрғын аймақтан тыс орналасқанын растайтын кепілдік хат.
3. Электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесі (АСКЕЖ) бар екенінің растамасы.
4. Энергия беруші ұйымның техникалық шарттары — 35 киловольт және одан жоғары кернеуде, рұқсат етілген қуаты кемінде бір мегаватт.
5. Цифрлық майнинг пулы арқылы жұмыс істейтінін растайтын шарт немесе жазбаша жауап.

Төртінші тармақ кіші майнер үшін шешуші. Бір мегаватт — 3,2–3,5 кВт тұтынатын машинамен есептегенде шамамен 290–310 ASIC, яғни I түрше іс жүзінде ірі алаңға арналған. Өз алаңыңызды жоспарлап жүрсеңіз, қуат шегін майнинг алаңының электр қуаты қанша ASIC көтеретінін есептеу тәртібімен салыстырып көріңіз: 35 кВ қосылу мен АСКЕЖ те жобаның құнына кіреді.

II түршеге қандай құжат керек

Бөтен алаңда жабдық ұстайтын майнерге тізім әлдеқайда қысқа:

1. Жабдықты I түрше лицензиясы бар дата-орталыққа орналастыру туралы хат.
2. Пул арқылы жұмыс істейтінін растайтын құжат.

Бұл — 10–100 машинасы бар адамның нақты жолы: алаңды өзі салмайды, hosting арқылы жұмыс істейді. Орналастыру хатын алу үшін алаң иесінің лицензиясы жарамды болуы керек, сондықтан шартқа қол қоймас бұрын hosting шартын тексеру тізімі бойынша лицензия нөмірі мен мерзімін бөлек сұратып алған жөн.

Алым: 2 000 АЕК пен 5 АЕК

Лицензия беру үшін алынатын алым мөлшерлемелері 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Салық кодексінің 616-бабында белгіленген:

Есеп 2026 жылға белгіленген 4 325 теңгелік айлық есептік көрсеткішпен жүргізілді (2025 жылы — 3 932 теңге). Алым төлем жасалған күні қолданыстағы АЕК-пен есептеледі, сондықтан жыл ауысқанда сома да өзгереді.

Лицензиялық алымды цифрлық майнинг төлемімен шатастырмаңыз: біріншісі — лицензия алғанда бір рет, екіншісі — тұтынылған әр киловатт-сағат үшін тұрақты. Екіншісінің есебі цифрлық майнинг төлемі мен электр шығынын тексеру тәртібінде бөлек талданған.

Пул аккредиттелген болуы керек, ауыстырсаңыз — 2 жұмыс күні

Біліктілік талаптарының пулға қатысты тармақтары 2026 жылғы 21 мамырдағы № 261/НҚ бұйрығымен өзгертілді және 2026 жылғы 12 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді. Жаңа редакция бойынша майнер Қазақстанда аккредиттелген цифрлық майнинг пулы арқылы жұмыс істейтінін растауы тиіс; растама ретінде анықтама, жазбаша жауап немесе пулмен жасалған шарт жарайды.

Оған қоса, қызмет барысында бір пулдан екіншісіне ауысқан жағдайда майнер бұл туралы уәкілетті органға 2 жұмыс күні ішінде ақпараттық жүйе арқылы хабарлауға міндетті.

Практикалық қорытынды: пул таңдау енді тек комиссия мәселесі емес. Пулды ауыстыру — хабарлау мерзімі бар әкімшілік әрекет, ал аккредиттелмеген пулға ауысу лицензия талабын бұзады. Комиссияны салыстырғанда осы шектеуді қатар ұстаңыз — пул комиссиясының табысқа әсері туралы есеп аккредиттелген пулдар арасында ғана мағыналы.

Өтінім бергенге дейінгі тексеру тізімі

1. ЖК немесе ЖШС тіркелген бе, қызмет түрі сәйкес пе?
2. Сіз қай түршеге жатасыз — алаң өзіңіздікі ме, әлде жабдық бөтен дата-орталықта ма?
3. II түрше болса, алаң иесінің I түрше лицензиясы жарамды ма, орналастыру хаты бар ма?
4. I түрше болса, 35 кВ/1 МВт техникалық шарттары мен АСКЕЖ расталған ба?
5. Алаң тұрғын аймақтан тыс екені құжатпен бекітілген бе?
6. Пул Қазақстанда аккредиттелген бе, растама құжаты қолда ма?
7. Пул ауысқанда 2 жұмыс күнін кім бақылайды — бұл міндет нақты адамға жазылған ба?
8. Алым сомасы төлем күнгі АЕК-пен қайта есептелген бе?

Дереккөздер және ескерту

• «Қазақстан Республикасындағы цифрлық активтер туралы» ҚР Заңы, 2023 жылғы 6 ақпандағы № 193-VII: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2300000193
• «Цифрлық майнинг бойынша қызметті лицензиялау қағидаларын бекіту туралы» ҚР Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2023 жылғы 28 сәуірдегі № 169/НҚ бұйрығы: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300032431
• «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» ҚР Кодексі, 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII, 616-бап (рұқсат беру құжаттарын беру үшін алынатын алым мөлшерлемелері).
• 2026 жылға арналған айлық есептік көрсеткіш «2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР Заңымен белгіленген.

Мақала ақпараттық сипатта және заң немесе салық кеңесі емес. Қағидалар мен талаптар жиі өзгереді: нақты өтінім бергенде тізімді elicense.kz қызметінің сол күнгі талаптарымен салыстырыңыз, күрделі жағдайда заңгерге жүгініңіз.